Artykuł 9 – Dostępność

Listopad 20, 2014
logo tekstu łatwego do czytaniaArtykuł 9 – Dostępność

Jacek Zadrożny (Fundacja Vis Maior)

Tekst po panelach eksperckich:

 

Dostępność architektoniczna opisana jest w polskim prawie budowlanym[1], które obowiązuje od 1995 roku. Nakazuje ona tworzenie budynków dostępnych dla osób niepełnosprawnych, w szczególności poruszających się na wózkach inwalidzkich. Pomimo istnienia tych przepisów wiele budynków, w tym o charakterze publicznym, nie jest dostępnych. W przepisach budowlanych brakuje sankcji, które zmusiłyby do stosowania zasad dostępnego budownictwa, poza uniemożliwieniem odbioru gotowego budynku, co zdarza się bardzo rzadko. Sankcje takie powinny być nakładane na nadzór budowlany, jeżeli dopuści do eksploatacji niedostępny budynek. W procesy dużych inwestycji publicznych powinno się angażować osoby z niepełnosprawnościami oraz ich organizacje.

W wypadku transportu jest jeszcze gorzej, bo nie ma żadnych przepisów zobowiązujących przewoźników do zakupu i użytkowania dostępnego taboru. Enigmatyczny zapis z ustawy o publicznym transporcie zbiorowym[2] nie opisuje w żadnym stopniu, jak taki dostępny tabor powinien wyglądać i czym się cechować. Organizatorzy transportu publicznego mają obowiązek tworzenia planów transportowych, które mają uwzględniać potrzeby niepełnosprawnych pasażerów, jednak proces ten dopiero trwa i nie wiadomo, czy przyniesie pozytywne efekty. Mimo to część przewoźników stara się kupować dostępne pojazdy, na przykład warszawskie Miejskie Zakłady Autobusowe iZarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Jednak większość przewoźników, w szczególności zamiejscowy transport autobusowy, nie ma dostępnego taboru i nie ponosi z tego tytułu żadnych konsekwencji.

Dostępność informacji i komunikacji to przede wszystkim rozwiązania nakierowane na dostępność stron internetowych oraz aplikacji. Od kwietnia 2012 roku obowiązuje w Polsce rozporządzenie Rady Ministrów o Krajowych Ramach Interoperacyjności[3], które zobowiązuje podmioty realizujące zadania publiczne do publikowania informacji elektronicznej zgodnej z wymaganiami WCAG 2.0.[4] W rozporządzeniu wprowadzono okres przejściowy do końca kwietnia 2015 roku, po którym wszystkie serwisy internetowe podmiotów realizujących zadania publiczne muszą być zgodne z WCAG 2.0. Jest to ambitny cel, który prawdopodobnie nie zostanie osiągnięty, na co wskazują badania organizacji pozarządowych zajmujących się dostępnością. Podobnie jak w wypadku dostępności architektonicznej i transportowej – ustawodawca nie wprowadził kar finansowych ani innych sankcji za naruszenie prawa. Obowiązek stosowania WCAG 2.0 nałożono także na operatorów telekomunikacyjnych[5] z dwuletnim okresem przejściowym. Tutaj jednak możliwe są sankcje finansowe w postaci kary nakładanej przez Urząd Komunikacji Elektronicznej.

Problemem jest także brak norm technicznych opisujących dostępność architektoniczną i transportową. W wypadku dostępności informacji stosowana jest globalna norma, jaką jest WCAG 2.0. Brakuje także informacji o dostępności i uniwersalnym projektowaniu w programach studiów architektonicznych, projektanckich i informatycznych. Pozytywnie należy ocenić coraz częstszą, chociaż nie powszechną, praktykę zamieszczania wymagań co do dostępności w opisach zamówień publicznych i konkursów grantowych. Należy zauważyć, że już istniejące przepisy dotyczące dostępności nie są przestrzegane, ponieważ nikt nie kontroluje ich realizacji i nie nakłada kar pieniężnych.

[1]Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

[2]Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

[3]Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych

[4]Tekst źródłowy specyfikacji: http://w3.org/tr/wcag20. Polska wersja językowa: http://fdc.org.pl/wcag2/

[5]Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących świadczenia udogodnień dla osób niepełnosprawnych przez dostawców publicznie dostępnych usług telefonicznych

 

Tekst autorski:

Dostępność architektoniczna opisana jest w polskim prawie budowlanym[1], która obowiązuje od 1995 roku. Nakazuje ona budowanie budynków dostępnych dla osób niepełnosprawnych, w szczególności poruszających się na wózkach inwalidzkich. Pomimo istnienia tych przepisów wiele budynków, w tym o charakterze publicznym, nie jest dostępnych, na przykład siedziba nowopowstałego Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. W przepisach budowlanych brakuje sankcji, które zmusiłyby do stosowania zasad dostępnego budownictwa, poza uniemożliwieniem odbioru gotowego budynku, co zdarza się bardzo rzadko.

W wypadku transportu jest jeszcze gorzej, bo nie ma żadnych przepisów zobowiązujących przewoźników do zakupu i użytkowania dostępnego taboru. Enigmatyczny zapis z ustawy o publicznym transporcie zbiorowym[2] nie opisuje w żadnym stopniu, jak taki dostępny tabor powinien wyglądać i czym się cechować. Organizatorzy transportu publicznego mają obowiązek tworzenia planów transportowych, które mają uwzględniać potrzeby niepełnosprawnych pasażerów, jednak proces ten dopiero trwa i nie wiadomo, czy przyniesie pozytywne efekty. Pomimo to część przewoźników stara się kupować dostępne pojazdy, na przykład warszawskie Miejskie Zakłady Autobusowe iZarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni. Jednak większość przewoźników, w szczególności zamiejscowy transport autobusowy, nie ma dostępnego taboru i nie ponosi z tego tytułu żadnych konsekwencji.

Dostępność informacji i komunikacji to przede wszystkim rozwiązania nakierowane na dostępność stron internetowych oraz aplikacji. Od kwietnia 2012 roku obowiązuje w Polsce rozporządzenie Rady Ministrów o Krajowych Ramach Interoperacyjności[3], które zobowiązuje podmioty realizujące zadania publiczne do publikowania informacji elektronicznej zgodnej z wymaganiami Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0.[4] W rozporządzeniu wprowadzono okres przejściowy do końca maja 2015 roku, po którym wszystkie serwisy internetowe podmiotów realizujących zadania publiczne muszą być zgodne z WCAG 2.0. Jest to ambitny cel, który prawdopodobnie nie zostanie osiągnięty, na co wskazują badania organizacji pozarządowych zajmujących się dostępnością. Podobnie jak w wypadku dostępności architektonicznej i transportowej – ustawodawca nie wprowadził kar finansowych ani innych sankcji za naruszenie prawa. Obowiązek stosowania WCAG 2.0 nałożono także na operatorów telekomunikacyjnych[5] z dwuletnim okresem przejściowym. Tutaj jednak możliwe są sankcje finansowe w postaci kary nakładanej przez Urząd Komunikacji Elektronicznej.

Problemem jest także brak norm technicznych opisujących dostępność architektoniczną i transportową. W wypadku dostępności informacji stosowana jest globalna norma, jaką jest WCAG 2.0. Brakuje także informacji o dostępności i uniwersalnym projektowaniu w programach studiów architektonicznych, inżynierskich i informatycznych. Pozytywnie należy ocenić coraz częstszą, chociaż nie powszechną, praktykę zamieszczania wymagań co do dostępności w opisach zamówień publicznych i konkursów grantowych. Należy zauważyć, że już istniejące przepisy dotyczące dostępności nie są przestrzegane, ponieważ nikt nie kontroluje ich realizacji i nie nakłada kar pieniężnych.

Należy wprowadzić bolesne kary finansowe nakładane na podmioty zobowiązane do oferowania dostępnych budynków, pojazdów i informacji. Należy wprowadzić zasady dostępności do studiów technicznych. Należy także wydać odpowiednie normy techniczne, które będą mogły być stosowane przy projektowaniu architektury, pojazdów i informacji.

[1]Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

[2]Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym

[3]Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych

[4]Polska wersja językowa: http://fdc.org.pl/wcag2/

[5]Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących świadczenia udogodnień dla osób niepełnosprawnych przez dostawców publicznie dostępnych usług telefonicznych

3 comments on “Artykuł 9 – Dostępność
  1. Piotr Kowalski napisał(a):

    Myślę, że ten tekst jest bardzo dobrze napisany.

  2. Spotkanie konsultacyjne Warszawa napisał(a):

    Brakuje rozwiązań prawnych dotyczących dostępności usług publicznych innych jak świadczonych przez instytucje realizujące zadania publiczne z KRI – bankowość, turystyka…

  3. Spotkanie konsultacyjne Warszawa napisał(a):

    Brak sankcji za niedostosowanie WWW powoduje za wolne wdrażanie KRI

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*