Artykuł 31- Statystyka i zbieranie danych

Listopad 20, 2014
Artykuł 31 – Statystyka i zbieranie danych

Adam Zawisny (Stowarzyszenie KOLOMOTYWA)

Treść po Panelach eksperckich:

 

Rzeczpospolita Polska przeprowadza szereg badań cyklicznych, w obrębie których możliwe jest ograniczone wnioskowanie o populacji osób z niepełnosprawnościami, w tym szczególnie Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) czy Narodowe Spisy Powszechne (NSP, przeprowadzony ostatnio na próbie jedynie 20% mieszkań w 2011 roku oraz o ograniczonej rzetelności w stosunku do grupy osób z niepełnosprawnościami). Prócz badań cyklicznych prowadzone są także rejestry (m.in. Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności), lecz niestety dostęp do danych większości z nich jest bardzo utrudniony (np. kluczowych informacji nt. diagnoz z Narodowego Funduszu Zdrowia). Nie istnieje również żadna jednolita baza danych (lub system baz danych) o osobach z niepełnosprawnościami w Polsce.

Problemy te sprawiają, że wykorzystywanie zebranych danych np. przez samorządy terytorialne (szczególnie na poziomie powiatów i gmin) lub organizacje pozarządowe jest znacząco utrudnione i ograniczone. Fundusze na przeprowadzanie regionalnych lub lokalnych badań m.in. zapotrzebowania osób z niepełnosprawnościami na dane usługi społeczne (np. mieszkania chronione) nie są zagwarantowane i jedynie nieliczne samorządy decydują się na badania. Powoduje to znaczącą nieznajomość potrzeb osób z niepełnosprawnościami na danym poziomie samorządu, a w następstwie trudność w formułowaniu priorytetów polityki oraz drastyczne zwiększenie zagrożenia niedopasowania wykorzystywania funduszy publicznych do faktycznych potrzeb.

Mimo pewnych możliwości wnioskowania na podstawie obecnie prowadzonych badań w dalszym ciągu stosunkowo niewiele badań (lub analiz dostępnych danych) jest ukierunkowanych na diagnozę potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz „rozpoznawanie i likwidowanie barier, które napotykają osoby niepełnosprawne przy korzystaniu z ich praw”.

Stosunkowo negatywnie należy ocenić rozpowszechnienie informacji statystycznych oraz naukowych, w zakresie kształtowania i realizowania polityki służącej wykonywaniu KPON, jak również dostepność danych dla osób z niepełnosprawnościami. Przykładem może być ograniczone wykorzystywanie danych z największego polskiego badania stricte w zakresie niepełnosprawności pt. „Ogólnopolskie badanie sytuacji, potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych” (współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego) realizowanego w latach 2008-2010. Obszerne dane z badania nie są obecnie publicznie dostępne w formie umożliwiającej łatwy i przejrzysty dostęp w celu kształtowania polityk zmierzających do realizacji KPON.

Strony internetowe prezentujące wyniki badań często nie spełniają podstawowych wymogów dostępności dla osób z niepełnosprawnościami (np. strona Banku Danych Lokalnych, na której prezentowane są dane z NSP m.in. na poziomie powiatów, obsługiwana przez Główny Urząd Statystyczny), co stanowi znaczną barierę dla pełnej dostępności danych i udziału osób z niepełnosprawnościami w kształtowaniu polityk.

Aktualna metodologia większości badań nie gwarantuje udziału osób z niepełnosprawnościami w procesie zbierania i analizowania danych. W tym kontekście należy się zastanowić nad potrzebą szerszej konsultacji prowadzonych badań, zbieranych danych i ich dostępności ze stroną społeczną m.in. z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz wsparcia osób z niepełnosprawnościami.

Ochronę danych osobowych w Polsce reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, omawiająca m.in. kwestię postępowania z danymi wrażliwymi, do których należy choćby kategoria stanu zdrowia. O ile znane są sytuacje łamania praw osób z niepełnosprawnościami związane ze zbieraniem i przetwarzaniem danych osobowych (np. w ramach zatrudnienia), o tyle trudno jest wnioskować o ich systemowym charakterze.

 

 

Treść autorska:
Rzeczpospolita Polska przeprowadza szereg badań cyklicznych, w obrębie których możliwe jest ograniczone wnioskowanie o populacji osób z niepełnosprawnościami, w tym szczególnie Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL), Narodowe Spisy Ludności (NSP; przeprowadzony ostatnio na próbie jedynie 20% mieszkań w 2011 roku) czy Europejskie Badanie Warunków Życia (EU SILC).
Prócz badań cyklicznych prowadzone są także rejestry (m.in. Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności) oraz przeprowadzane są badania tematyczne (choćby badanie ,,Osoby niepełnosprawne na rynku pracy” prowadzone przez Główny Urząd Statystyczny).
Metodologia szerokich publicznych badań prowadzonych w Polsce umożliwia w większości wnioskowanie na poziomie ogólnokrajowym, lecz szczegółowe wnioskowanie na poziomie województw i powiatów jest ograniczone do nielicznych badań.
Sprawia to, że wykorzystywanie zebranych danych przez samorządy terytorialne (szczególnie na poziomie powiatów i gmin) jest znacząco ograniczone. Fundusze na przeprowadzanie regionalnych lub lokalnych badań m.in. zapotrzebowania osób z niepełnosprawnościami na dane usługi społeczne (np. mieszkania chronione) nie są zagwarantowane i jedynie nieliczne samorządy decydują się na badania. Powoduje to znaczącą nieznajomość potrzeb osób z niepełnosprawnościami na danym poziomie samorządu, a w następstwie trudność w formułowaniu priorytetów polityki oraz drastyczne zwiększenie zagrożenia niedopasowania wykorzystywania funduszy publicznych do faktycznych potrzeb.
Mimo pewnych możliwości wnioskowania na podstawie obecnie prowadzonych badań w dalszym ciągu stosunkowo niewiele badań (lub analiz dostępnych danych) jest ukierunkowanych na diagnozę potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz ,,rozpoznawanie i likwidowanie barier, które napotykają osoby niepełnosprawne przy korzystaniu z ich praw”.
Rozpowszechnianie i dostępność
Stosunkowo negatywnie należy ocenić rozpowszechnienie informacji statystycznych oraz naukowych, w zakresie kształtowania i realizowania polityki służącej wykonywaniu Konwencji, jak również dostępność danych dla osób z niepełnosprawnościami.
Przykładem może być ograniczone wykorzystywanie danych z największego polskiego badania stricte w zakresie niepełnosprawności pt. „Ogólnopolskie badanie sytuacji, potrzeb i możliwości osób niepełnosprawnych” (współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego) realizowanego w latach 2008-2010. Obszerne dane z badania nie są obecnie publicznie dostępne w formie umożliwiającej łatwy i przejrzysty dostęp w celu kształtowania polityk zmierzających do realizacji Konwencji.
W zakresie dostępności danych – strony internetowe prezentujące wyniki badań często nie spełniają podstawowych wymogów dostępności dla osób z niepełnosprawnościami (np. strona Banku danych Lokalnych, na której prezentowane są dane z NSP m.in. na poziomie powiatów, obsługiwana przez Główny Urząd Statystyczny), co stanowi znaczną barierę dla pełnej dostępności danych i udziału osób z niepełnosprawnościami w kształtowaniu polityk.
Aktualna metodologia większości badań nie gwarantuje udziału osób z niepełnosprawnościami w procesie zbierania i analizowania danych. W tym kontekście należy się zastanowić nad potrzebą szerszej konsultacji prowadzonych badań i zbieranych danych ze stroną społeczną m.in. z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
Ochronę danych osobowych w Polsce reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, omawiająca m.in. kwestię postępowania z danymi wrażliwymi, do których należy choćby kategoria stanu zdrowia. O ile znane są sytuacje łamania praw osób z niepełnosprawnościami związane ze zbieraniem i przetwarzaniem danych osobowych (np. w ramach zatrudnienia), o tyle trudno jest wnioskować o ich systemowych charakterze.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*