Artykuł 29 – Udział w życiu politycznym i publicznym

Listopad 20, 2014
Artykuł 29 – Udział w życiu politycznym i publicznym

Jacek Zadrożny (Fundacja Vis Maior)

Tekst po Panelach eksperckich:

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej[1] w art. 62 ust. 2 ogranicza czynne prawo wyborcze do osób posiadających pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że nawet częściowe pozbawienie zdolności do czynności prawnych uniemożliwia branie udziału w wyborach. Problem dotyczy przede wszystkim osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz chorych psychicznie, ponieważ na tej podstawie można ograniczyć zdolność do czynności prawnych. Ograniczenie może zaś dotyczyć obszarów zupełnie innych niż podejmowanie decyzji wyborczych.

Kodeks wyborczy[2] wprowadził bardzo liczne rozwiązania umożliwiające i ułatwiające głosowanie osób z niepełnosprawnościami. Są to głosowanie korespondencyjne, głosowanie przez pełnomocnika, głosowanie za pomocą nakładki z alfabetem Braille’a. Oprócz tego przepisy zobowiązują do organizowania lokali wyborczych w miejscach dostępnych architektonicznie. Od 1 stycznia 2015 roku co trzeci lokal musi być dostępny, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym.[3] Wyborca z niepełnosprawnością może wybrać sobie lokal dostępny i w nim oddać głos, a samorządy lokalne coraz częściej organizują transport w dniu wyborów. Problemy pojawiają się z realizacją przepisów, na przykład wadliwie wykonane karty, do których nie pasują nakładki lub niedostępność lokali wskazanych jako dostępne. Zjawiska naruszania praw wyborców z niepełnosprawnościami monitoruje Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacje pozarządowe, które raportują je do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Państwowej Komisji Wyborczej. Kontrola RPO przeprowadzona w połowie 2014 roku wykazała, że 3/4 lokali wskazanych jako dostępne nie spełniały odpowiednich wymagań.Brakuje rozwiązania pozwalającego na samodzielne i tajne oddanie głosu przez wyborcę z poważnymi niedowładami rąk, jakim mogłyby być maszyny do głosowania. Państwowa Komisja Wyborcza jest otwarta na zmiany w organizacji wyborów, które umożliwiają realizację czynnego prawa wyborczego osobom z niepełnosprawnościami. Wydaje i rozpowszechnia instrukcje wyborcze w alfabecie Braille’a, publikuje instrukcje w języku migowym. Zaleciła dostarczanie nakładek na karty do głosowania do większej liczby lokali wyborczych, niż to wynikało z zapisów ustawowych. Obecnie nakładki znajdują się w każdym lokalu wyborczym.

W Polsce ograniczone jest bierne prawo wyborcze osób z niepełnosprawnością. Uzyskanie orzeczenia o niezdolności do pracy w trakcie pełnienia funkcji publicznej skutkuje utratą tej funkcji.[4]

Nie istnieją żadne rozwiązania wspierające osoby z niepełnosprawnościami w tworzeniu i utrzymaniu organizacji je reprezentującej na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym. Organizacje takie są traktowane dokładnie tak samo, jak każda inna organizacja pozarządowa. PFRON finansujący rehabilitację zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnością nastawiony jest na realizację usług i niechętnie finansuje utrzymywanie samych organizacji.

[1]Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r, ( Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483)

[2]Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112) z późn. zm.

[3]Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie lokali obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych ( Dz.U. 2011 nr 158 poz. 938)

[4] Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. K 51/12.

 

 

Tekst autorski:

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej[i] w art. 62 ust. 2 ogranicza czynne prawo wyborcze do osób posiadających pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że nawet częściowe pozbawienie zdolności do czynności prawnych uniemożliwia branie udziału w wyborach. Problem dotyczy przede wszystkim osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz chorych psychicznie, ponieważ na tej podstawie można ograniczyć zdolność do czynności prawnych. Ograniczenie może zaś dotyczyć obszarów zupełnie innych, niż podejmowanie decyzji wyborczych.

Kodeks wyborczy[ii] wprowadził bardzo liczne rozwiązania umożliwiające i ułatwiające głosowanie osób z niepełnosprawnościami. Są to głosowanie korespondencyjne, głosowanie przez pełnomocnika, głosowanie za pomocą nakładki z alfabetem brajla. Oprócz tego przepisy zobowiązują do organizowania lokali wyborczych w miejscach dostępnych architektonicznie. Od 1 stycznia 2015 roku co trzeci lokal musi być dostępny, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym.[iii]. Wyborca z niepełnosprawnością może wybrać sobie lokal dostępny i w nim oddać głos, a samorządy lokalne coraz częściej organizują transport w dniu wyborów. Problemy pojawiają się z realizacją przepisów, na przykład wadliwie wykonane nakładki lub niedostępność lokali wskazanych jako dostępne. Zjawiska naruszania praw niepełnosprawnych wyborców monitoruje Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacje pozarządowe , które raportują je do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Państwowej Komisji Wyborczej. Kontrola RPO przeprowadzona w połowie 2014 roku wykazała, że 3/4 lokali wskazanych jako dostępne nie spełniały odpowiednich wymagań.

Państwowa Komisja Wyborcza jest otwarta na zmiany w organizacji wyborów, które umożliwiają realizację czynnego prawa wyborczego osobom z niepełnosprawnościami. Wydaje i rozpowszechnia instrukcje wyborcze w alfabecie brajla, publikuje instrukcje w języku migowym. Zaleciła dostarczanie nakładek na karty do głosowania do większej liczby lokali wyborczych, niż to wynikało z zapisów ustawowych. Obecnie nakładki znajdują się w każdym lokalu wyborczym.

Nie istnieją żadne rozwiązania wspierające osoby z niepełnosprawnościami w tworzeniu i utrzymaniu organizacji je reprezentującej na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym. Organizacje takie są traktowane dokładnie tak samo, jak każda inna organizacja pozarządowa. PFRON finansujący rehabilitację zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnością nastawiony jest na realizację usług i niechętnie finansuje utrzymywanie samych organizacji.

[i]Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r, ( Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483)

[ii]Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112) z późn. zm.

[iii]Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie lokali obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych ( Dz.U. 2011 nr 158 poz. 938)

3 comments on “Artykuł 29 – Udział w życiu politycznym i publicznym
  1. Spotkanie konsultacyjne Warszawa napisał(a):

    Brak rozwiązań w kodeksie wyborczym dla niesłyszących.

  2. Spotkanie konsultacyjne Warszawa napisał(a):

    w wyborach samorządowych w jednomandatowych okręgach wyborczych przy 1/3 dostosowanych komisji – lokali głosowanie jest pozorne. Zmiana okręgu = głosowanie na nie swojego przedstawiciela.

  3. Spotkanie konsultacyjne Warszawa napisał(a):

    udział w stowarzyszeniach osób o częściowym ubezwłasnowolnieniu tak jak poniżej 18 lat.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*