Artykuł 14 – Wolność i bezpieczeństwo osobiste

Listopad 20, 2014
Artykuł 14 – Wolność i bezpieczeństwo osobiste

Tekst powstały podczas Paneli eksperckich:

Poniżej omówione zostaną wybrane problemy szczegółowe. Jednym z nich jest sytuacja w aresztach i polskich więzieniach. Wiedza płynie tu wprost z powtarzających się skarg więźniów oraz z obserwacji w zakładach karnych. Na wiele z nich uwagę zwrócił ETPC. Istotną kwestią są problemy osób z zaburzeniami psychicznymi, czy też więźniów z niepełnosprawnością – „W sytuacji postępującego starzenia się populacji więziennej, należy pamiętać również o problemach więźniów starszych oraz o nieprzystosowaniu jednostek do opieki nad nimi. Zarówno więźniowie z niepełnosprawnościami, jak i więźniowie starsi, są niejednokrotnie zmuszeni do korzystania z pomocy współwięźniów.[1]

Warunki odbywania kary dla więźniów z niepełnosprawnościami badano w ramach Krajowego Mechanizmu Prewencji. „Zdarzają się co prawda zakłady penitencjarne, które mają jedną lub dwie cele przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych, ale to za mało. Brak udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami w innych pomieszczeniach sprawia, że osoba poruszająca się na wózku skazana jest na życie w celi. Nie może wyjść na spacer, albo do świetlicy na zajęcia kulturalno-oświatowe. (…) Odwiedzaliśmy oddziały terapeutyczne dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi. Widocznym problemem większości takich oddziałów jest przeludnienie, które uniemożliwia skuteczną pracę z umieszczonymi w nich więźniami. Druga sprawa to niewłaściwa selekcja funkcjonariuszy służby ochronnej zatrudnionych w tego typu oddziałach. Pracujące tam osoby powinny mieć specjalne kwalifikacje do pracy z tak specyficzną grupą skazanych” .[2] Z cytowanego tu dokumentu wynika, że w Polsce powszechne jest zjawisko braku opieki nad osobą z niepełnosprawnością w celi. Obiekty nie spełniają warunków dostępności, a niezbędne zabiegi medyczne i szeroko pojęta rehabilitacja nie są realizowane. To prowadzi również do zejść śmiertelnych osadzonych. Dotyczy to zarówno aresztowanych jak i skazanych. Ten stan rzeczy potwierdza wyrok ETPC z dnia 12 lutego 2013 w sprawie D.G. przeciwko Polsce.

W art. 18 i 40 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego ustanowiono procedury zastosowania przymusu bezpośredniego w szpitalach psychiatrycznych i domach pomocy społecznej. Należy zauważyć, iż są one nieprecyzyjne i mogą powodować nadużycia np. pozwalają na użycie przymusu jeśli zachowanie osoby „poważnie zagraża” funkcjonowaniu podmiotu leczniczego, nie definiując przy tym tego pojęcia.

W większości regulaminów domów pomocy społecznej(DPS) znajdują się postanowienia nadmiernie ograniczające wolność osobistą mieszkańców[3]. Jako przykłady takich ograniczeń należy podać: konieczność uzyskania zgody na samodzielne opuszczenie DPS, obowiązek powrotu do godziny 22, zgłoszenie chęci wyjścia na 3 dni wcześniej. Nie są one uzależnione od stanu intelektualnego lub psychicznego mieszkańca. Wprowadzanie takich praktyk jest akceptowane przez instytucje, które powinny im przeciwdziałać, świadczy o tym choćby odmowa wszczęcia przez prokuraturę postępowania w sprawie zakazania osobie z niepełnosprawnością ruchową samodzielnego opuszczenia DPS[4].

Niewątpliwie stopień niepełnosprawności intelektualnej lub psychicznej niektórych mieszkańców DPS albo alternatywnych dla DPS form powoduje konieczność wprowadzenia pewnych ograniczeń. Jednak wskutek niewprowadzania zasad ustawowych w tej materii, DPS w regulaminach wprowadzają nadmierne ograniczenia. Ustawodawca powinien więc wprowadzić reguły w tym zakresie, łącznie z drogą odwoławczą i innymi mechanizmami kontroli.Każde ograniczenie powinno być rozpatrywane indywidualnie.

[1]Praca zbiorowa. Więzienna służba zdrowia- Obecny stan dyskusji i kierunki reform. dostęp: 13 grudnia 2014 r. http://www.hfhrpol.waw.pl/zdrowiewwiezieniu/images/stories/file/OpiekaZdrowotna.pdf

[2]Tamże, s. 8.

[3]Zostało to potwierdzone w badaniach przeprowadzonych przez K. Kurowskiego. Omówienie ich wyników w: K. Kurowski, Przestrzeganie wolności i praw człowieka i obywatela w domach pomocy społecznej, „Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania” II/2014 (11), s. 168- 174; K. Kurowski, Wolności i prawa człowieka i obywatela z perspektywy osób z niepełnosprawnościami, wyd. BRPO, Warszawa 2014, s. 141-144.

[4]B. Rędziak, Między wolnością a bezpieczeństwem, http://www.niepelnosprawni.pl/ledge/x/91557

 

Nikt nie podjął się pisania tekstu autorskiego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*